Tập huấn chẩn đoán, điều trị tay chân miệng: Chủ động ứng phó diễn biến phức tạp

     Tham dự có đại diện Ban Giám đốc Bệnh viện, đại diện các khoa, phòng liên quan, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng các khoa lâm sàng, các cơ sở y tế khu vực phía Nam tỉnh Hưng Yên, cùng đại diện giảng viên Trường Đại học Y Dược Thái Bình và Trường Cao đẳng Y tế Hưng Yên.
     Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, BSCKII Lương Đức Sơn - Giám đốc Bệnh viện Nhi Thái Bình nhấn mạnh, bệnh tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp hơn so với những năm trước, xuất hiện rải rác quanh năm. Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã ghi nhận nhiều trường hợp tử vong, do đó Bộ Y tế đang chỉ đạo rất sát sao công tác phòng, chống và điều trị bệnh.
     Đồng chí Giám đốc Bệnh viện cho biết, Bệnh viện đã tham gia các lớp tập huấn của Bộ Y tế, phác đồ chẩn đoán và điều trị đã được ban hành đầy đủ. Tuy nhiên, hội nghị lần này tập trung vào khía cạnh lâm sàng, giúp cán bộ y tế nắm vững kỹ năng thực hành, xử trí các tình huống cụ thể trong điều trị bệnh tay chân miệng.
     Nhấn mạnh yêu cầu sau tập huấn, đồng chí đề nghị cán bộ y tế tham dự cần làm rõ một số nội dung trọng tâm như: nhận diện và phân biệt các biểu hiện điển hình của bệnh tay chân miệng với các bệnh lý khác; đánh giá tổn thương tim và xử trí phù hợp, đặc biệt trong chỉ định truyền dịch; sử dụng thuốc giảm đau, chăm sóc tổn thương niêm mạc miệng đúng cách; xử trí tổn thương da, mụn nước; đồng thời nhận biết và đánh giá các dấu hiệu tổn thương thần kinh ở trẻ bệnh. Đồng chí cũng yêu cầu tăng cường trao đổi, thảo luận nhằm giải quyết các tình huống thực tiễn, nâng cao hiệu quả công tác khám, chữa bệnh.
     Tiếp đó, BSCKII Vũ Thị Phương – Trưởng Khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Nhi Thái Bình đã trao đổi chuyên đề về “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh tay chân miệng ở trẻ em” theo hướng dẫn của Bộ Y tế tại Quyết định số 292/QĐ-BYT năm 2024. Nội dung trao đổi đã mang đến cái nhìn tổng quan, đồng thời giúp các đại biểu cập nhật kiến thức về dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và các dấu hiệu nhận biết sớm bệnh tay chân miệng.
     Theo đó, bệnh tay chân miệng chủ yếu gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng và có thể bùng phát thành dịch, đặc biệt vào mùa hè và mùa thu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng chục nghìn ca mắc; riêng 3 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 25.000 trường hợp, tăng cao so với cùng kỳ năm trước.
     Về lâm sàng, bệnh thường biểu hiện bằng sốt, mệt mỏi, biếng ăn, kèm theo các tổn thương da và niêm mạc dưới dạng ban đỏ, mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân, miệng, mông. Phần lớn các trường hợp diễn biến nhẹ và tự khỏi sau 7–10 ngày, tuy nhiên một số trường hợp có thể chuyển nặng nhanh với các biến chứng nguy hiểm liên quan đến thần kinh, tim mạch và hô hấp.
     Báo cáo cũng nhấn mạnh việc phân độ bệnh thành các mức từ nhẹ đến nặng để có hướng điều trị phù hợp, trong đó các trường hợp nhẹ có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà, trong khi các trường hợp có biến chứng cần được nhập viện và theo dõi sát, thậm chí điều trị hồi sức tích cực khi có dấu hiệu nặng.
     Đặc biệt, các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng được lưu ý như: sốt cao kéo dài khó hạ, giật mình, li bì, nôn nhiều, run chi, thở nhanh hoặc bất thường, rối loạn tri giác… Đây là những dấu hiệu quan trọng giúp cán bộ y tế phát hiện sớm, phân độ chính xác và xử trí kịp thời, hạn chế tối đa các biến chứng nặng và tử vong.
    Bên cạnh đó, công tác phòng bệnh được nhấn mạnh với các biện pháp như: giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh môi trường, khử khuẩn đồ dùng, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và cách ly trẻ bệnh tại nhà để tránh lây lan trong cộng đồng.
     Tiếp theo chương trình, BSCKII Hoàng Tiến Thành – Trưởng Khoa Hồi sức tích cực Bệnh viện Nhi Thái Bình đã trao đổi chuyên đề về xử trí bệnh tay chân miệng có biến chứng nặng. Báo cáo tập trung vào các nguyên tắc cấp cứu, phân độ bệnh và hướng xử trí theo từng mức độ, đặc biệt nhấn mạnh việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các biến chứng nguy hiểm như viêm não, màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp.
     Theo đó, các trường hợp nặng cần được điều trị tích cực với các biện pháp hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn, sử dụng thuốc an thần, thuốc vận mạch, immunoglobulin và các kỹ thuật hồi sức chuyên sâu. Việc theo dõi sát diễn biến lâm sàng và xử trí kịp thời đóng vai trò quyết định trong việc giảm tỷ lệ biến chứng và tử vong.
     Bên cạnh nội dung về chẩn đoán và điều trị, hội nghị còn được nghe điều dưỡng Khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Nhi Thái Bình trao đổi chuyên đề về chăm sóc bệnh nhân tay chân miệng. Nội dung tập trung vào các nguyên tắc chăm sóc toàn diện theo từng mức độ bệnh, từ chăm sóc tại nhà đối với các trường hợp nhẹ đến theo dõi, chăm sóc tích cực đối với các trường hợp có biến chứng.
     Theo đó, đối với bệnh nhân mức độ nhẹ, việc chăm sóc chủ yếu là hạ sốt đúng cách, đảm bảo dinh dưỡng, vệ sinh răng miệng, chăm sóc tổn thương da và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Đối với các trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng, cần theo dõi chặt chẽ các biểu hiện về thần kinh, hô hấp, tuần hoàn để kịp thời báo bác sĩ xử trí.
     Đặc biệt, vai trò của điều dưỡng trong phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo như: sốt cao kéo dài, giật mình, nôn nhiều, li bì, thở nhanh, tím tái… được nhấn mạnh, góp phần hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm.
     Phần thảo luận tại hội nghị diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các bác sĩ, điều dưỡng trong công tác chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh nhân tay chân miệng. Các đại biểu đã tập trung làm rõ những nội dung còn khó khăn trong thực hành lâm sàng, qua đó nâng cao khả năng xử trí các tình huống thực tế.
     Thông qua hội nghị tập huấn, đội ngũ cán bộ y tế đã được cập nhật, củng cố kiến thức và nâng cao kỹ năng thực hành trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh tay chân miệng. Đây là cơ sở quan trọng giúp Bệnh viện Nhi Thái Bình chủ động ứng phó với diễn biến phức tạp của dịch bệnh, góp phần bảo vệ và chăm sóc sức khỏe trẻ em trên địa bàn.