Rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) là một dạng rối loạn phát triển thần kinh, thường xuất hiện sớm từ trước 3 tuổi và kéo dài suốt cuộc đời người bệnh. Trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn trong giao tiếp, tương tác xã hội và có những hành vi, sở thích lặp đi lặp lại, các bất thường về cảm giác giác quan. Biểu hiện có thể đa dạng, từ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc học tập, khả năng hòa nhập và phát triển toàn diện của trẻ.
Đến thời điểm hiện tại, nguyên nhân gây ra bệnh tự kỷ vẫn chưa được xác định chính xác. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra nhiều yếu tố có liên quan như: yếu tố di truyền, sinh học, miễn dịch, giải phẫu thần kinh, sinh hóa, cũng như yếu tố tâm lý, xã hội và môi trường. Sự kết hợp phức tạp của các yếu tố này có thể góp phần hình thành và phát triển rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ.
Trẻ được khám và tư vấn tại Khoa Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng Bệnh viện Nhi Thái Bình
Các dấu hiệu nhận biết thường gặp có thể quan sát ngay từ những tháng đầu đời: trẻ không cười tươi hoặc biểu lộ cảm xúc vui vẻ ở 6 tháng tuổi; không đáp ứng giao tiếp qua âm thanh, nụ cười hay nét mặt với người khác ở 9 tháng tuổi; đến 12 tháng vẫn chưa bập bẹ hay sử dụng cử chỉ chỉ ngón, vẫy tay; 16 tháng chưa nói được từ đơn; 24 tháng chưa nói được cụm 2 từ có nghĩa; hoặc dấu hiệu mất kỹ năng ngôn ngữ hay xã hội nào ở bất kỳ lứa tuổi nào. Khi phát hiện trẻ có những biểu hiện nghi ngờ, gia đình cần sớm đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên môn để được thăm khám và đánh giá dựa trên các thang đo, bảng phân loại quốc tế nhằm chẩn đoán chính xác và xây dựng kế hoạch can thiệp kịp thời.
Các chuyên gia Nhi khoa và Phục hồi chức năng khuyến cáo: can thiệp sớm là yếu tố then chốt trong điều trị rối loạn phổ tự kỷ. Không có thuốc điều trị đặc hiệu cho chứng bệnh này, song thuốc có thể được sử dụng hỗ trợ kiểm soát một số triệu chứng như tăng động, rối loạn giấc ngủ, lo âu hay hành vi kích động. Quan trọng hơn cả là xây dựng một chương trình can thiệp cá thể hóa, phù hợp với mức độ rối loạn và khiếm khuyết của từng trẻ, kết hợp nhiều phương pháp như trị liệu ngôn ngữ, hoạt động trị liệu, kích thích phát âm, trị liệu cảm giác.
Giờ học can thiệp nhóm cho trẻ tại Khoa Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng Bệnh viện Nhi Thái Bình
Tại Bệnh viện Nhi Thái Bình, công tác khám, sàng lọc và điều trị trẻ tự kỷ được triển khai bởi Khoa Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng. Đây là đơn vị trực tiếp đảm nhiệm việc can thiệp toàn diện cho trẻ bằng sự kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền. Bên cạnh các kỹ thuật hiện đại như trị liệu ngôn ngữ, can thiệp hành vi, hoạt động trị liệu, trẻ còn được áp dụng các phương pháp y học cổ truyền phù hợp như xoa bóp bấm huyệt, thủy châm, châm cứu … nhằm kích thích não bộ, cải thiện tuần hoàn, tăng khả năng tập trung và hỗ trợ phát triển kỹ năng giao tiếp.
Theo BSCKII Đinh Văn Uy; Trưởng Khoa Y học cổ truyền – Phục hồi chức năng Bệnh viện Nhi Thái Bình cho biết: “Trong can thiệp trẻ tự kỷ, can thiệp sớm là vô cùng quan trọng. Mỗi trường hợp cần có một chương trình phù hợp dựa trên đặc điểm riêng của trẻ. Điều trị đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên ngành, thống nhất từ khâu khám, đánh giá tâm lý, xây dựng chương trình, đến thực hiện các kỹ thuật trị liệu. Đặc biệt, sự đồng hành tích cực của gia đình là yếu tố quyết định đến hiệu quả can thiệp.”
Gia đình có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình điều trị. Việc cha mẹ chấp nhận chẩn đoán là bước đầu tiên tạo thuận lợi cho trẻ cải thiện theo chiều hướng tốt. Bên cạnh đó, cha mẹ cần hạn chế để trẻ tiếp xúc với ti vi, điện thoại, thiết bị công nghệ quá sớm; dành thời gian chơi và dạy trẻ tại nhà kết hợp với giáo viên can thiệp, tạo môi trường để trẻ được tương tác giao tiếp nhiều hơn, góp phần hạn chế khiếm khuyết và hỗ trợ phát triển cho trẻ.
Giờ học vận động cho trẻ tại Khoa Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng Bệnh viện Nhi Thái Bình
Đến với Bệnh viện Nhi Thái Bình, phụ huynh có thể yên tâm rằng con em mình sẽ được tiếp cận dịch vụ điều trị toàn diện, khoa học, nhân văn và tận tâm. Đây không chỉ là quá trình điều trị, mà còn là hành trình yêu thương, kiên trì và đồng hành lâu dài để giúp trẻ tự kỷ mở rộng cánh cửa hòa nhập với cộng đồng.