Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa nhiễm trùng tiết niệu ở trẻ em
- Thứ hai - 27/07/2026 04:54
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nhiễm trùng đường tiết niệu (NTĐTN) là một trong những bệnh lý thường gặp ở trẻ em, xảy ra khi vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào hệ tiết niệu, gây viêm nhiễm từ niệu đạo, bàng quang đến niệu quản và thận.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tái phát nhiều lần, thậm chí gây tổn thương thận và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của trẻ.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ: Vi khuẩn là nguyên nhân thường gặp nhất, trong đó Escherichia coli (E. coli) chiếm tỷ lệ cao; ngoài ra còn có các loại vi khuẩn khác như Proteus, Klebsiella... Một số trường hợp có thể do virus hoặc nấm. NTĐTN thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi. Trẻ gái có nguy cơ mắc bệnh cao hơn trẻ trai do niệu đạo ngắn và gần hậu môn. Ngoài ra, tình trạng ứ đọng nước tiểu, thói quen nhịn tiểu, hẹp bao quy đầu, sỏi đường tiết niệu hoặc các dị tật bẩm sinh của hệ tiết niệu cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tái phát bệnh.
Dấu hiệu nhận biết: Trẻ mắc NTĐTN có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, đôi khi sốt không rõ nguyên nhân. Trẻ lớn thường có biểu hiện tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, đau khi đi tiểu, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường. Một số trẻ có thể ăn kém, mệt mỏi, nôn, tiêu chảy; trẻ lớn có thể đau bụng hoặc đau vùng hông lưng. Ở trẻ nhỏ, triệu chứng đôi khi không điển hình nên cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
Chăm sóc và phòng ngừa: Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ vệ sinh vùng hậu môn – sinh dục đúng cách. Với trẻ gái, nên lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh; với trẻ trai, cần vệ sinh vùng sinh dục và bao quy đầu đúng cách. Khuyến khích trẻ uống đủ nước, không nhịn tiểu, giữ vệ sinh cơ thể, mặc quần áo thoáng rộng. Trẻ nhỏ cần được thay tã thường xuyên, đặc biệt khi tã bị ướt hoặc bẩn.
Đối với trẻ có dị tật đường tiết niệu hoặc nhiễm trùng tái phát, cần được theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Một số trường hợp có thể được chỉ định kháng sinh dự phòng hoặc can thiệp phù hợp.
Khi trẻ sốt cao không rõ nguyên nhân, tiểu buốt, tiểu rắt, đau khi đi tiểu, nước tiểu bất thường hoặc có tiền sử nhiễm trùng tiết niệu tái phát, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ: Vi khuẩn là nguyên nhân thường gặp nhất, trong đó Escherichia coli (E. coli) chiếm tỷ lệ cao; ngoài ra còn có các loại vi khuẩn khác như Proteus, Klebsiella... Một số trường hợp có thể do virus hoặc nấm. NTĐTN thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi. Trẻ gái có nguy cơ mắc bệnh cao hơn trẻ trai do niệu đạo ngắn và gần hậu môn. Ngoài ra, tình trạng ứ đọng nước tiểu, thói quen nhịn tiểu, hẹp bao quy đầu, sỏi đường tiết niệu hoặc các dị tật bẩm sinh của hệ tiết niệu cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tái phát bệnh.
Dấu hiệu nhận biết: Trẻ mắc NTĐTN có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, đôi khi sốt không rõ nguyên nhân. Trẻ lớn thường có biểu hiện tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, đau khi đi tiểu, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường. Một số trẻ có thể ăn kém, mệt mỏi, nôn, tiêu chảy; trẻ lớn có thể đau bụng hoặc đau vùng hông lưng. Ở trẻ nhỏ, triệu chứng đôi khi không điển hình nên cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
Chăm sóc và phòng ngừa: Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ vệ sinh vùng hậu môn – sinh dục đúng cách. Với trẻ gái, nên lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh; với trẻ trai, cần vệ sinh vùng sinh dục và bao quy đầu đúng cách. Khuyến khích trẻ uống đủ nước, không nhịn tiểu, giữ vệ sinh cơ thể, mặc quần áo thoáng rộng. Trẻ nhỏ cần được thay tã thường xuyên, đặc biệt khi tã bị ướt hoặc bẩn.
Đối với trẻ có dị tật đường tiết niệu hoặc nhiễm trùng tái phát, cần được theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Một số trường hợp có thể được chỉ định kháng sinh dự phòng hoặc can thiệp phù hợp.
Khi trẻ sốt cao không rõ nguyên nhân, tiểu buốt, tiểu rắt, đau khi đi tiểu, nước tiểu bất thường hoặc có tiền sử nhiễm trùng tiết niệu tái phát, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.